به ایران بیندیشیم که سه هزاره است تا به همت فرزندان نخبه خویش به جهان سربلند زیسته است به این سرزمین بیاندیشیم که مردمانش چنان که جغرافیا و آداب ورسوم اش گونه گونه اند ولی از تاریکی ها پرتگاهها ودشواری های فراوان تاریخ در همه دوران ها آن سان به شیوه ای یکسان گذر کرده که گویی به روشنای چراغ خردی یگانه راه سپرده است.و در این گذر تاریخ همیشه آماج حمله و تاراج اقوام مختلف بوده است ولی از تمام این بلایا با سربلندی و سرافرازی بیرون آمده که نام ایران همیشه پاینده باشد.
یکی از شهر هایی که مورد حمله بیگانه قرار گرفته و در آتش جهالت آنان نابود گردیده است و سالیان بیشماری است که خاموش در گوشه ای تنها مانده است شهر سوخته جویم است که هنوز بعد از گذشت قرن ها در سکوتی خاموش به سر می برد.
در مسیر جاده شیراز به لار در کنار روستایی کوچک به نام چاه گزی در بلندای کوهی به نام قلعه دراز شهری بزرگ قرار گرفته است که مردمان محلی به آن قلعه دراز می گویند.وسعت این شهر بیش از بیست هکتار می باشد که از دامنه با شیبی طبیعی به سوی قله کوه در امتدادی طولی قرار گرفته است و به سبب موقعیت طبیعی این کوه فقط از یک شیار باریک میتوان وارد این شهر شد و از بقیه جبهه ها به دلیل شیب بسیار تند و خاک های روان ورود به این شهر غیر ممکن می باشد.

در اطراف این شهر دو دیوار بلند قرار داشته که دیوار بیرونی با عرضی بیش از دو متر وارتفاعی بیش از شش متر با مصالحی از جنس سنگ و آهک وساروج قرار داشته و دیوار داخلی با عرضی حدود یک ونیم متر و همان ارتفاع قرار داشته است .این شهر دارای دو باروی بلند می باشد که یکی در جبهه غربی که همان ورودی شهر می باشد قرار گرفته و دومی در بالاترین قسمت این شهر قرارداشته اند
در داخل این شهر آثار بسیار زیادی از ساختمان ها و بقایای آثار دیگری موجود می باشد که ساختمان ها از یک نظام خاص معماری تبعیت می کنند که شکل ساختمان ها به صورت مستطیل ودارای دو اتاق می باشند این ساختمان ها در کنار هم قرار داشته و به وسیله کوچه ها از هم جدا می شدند.جنس مصالح به کار رفته در این ساختمانها سنگ و آهک وگچ بوده وقسمت داخلی ساختمان دارای طاق های بزرگ گچی و گچبری های منقوش در قسمت هایی دیده می شوند.سقف این ساختمان ها از جنس چوب نخل می باشد که هنوز آثاری از آنها به جای مانده است.
این شهر دارای دو پرستشگاه در مرکز شهر بوده که هنوز بقایای آن موجود می باشد ونیز دارای چهار آب انبار در چهار گوشه شهر می باشد که بوسیله شیب طبیعی زمین آب های سطحی به داخل آنها هدایت میشدند.

در وسط این شهر ساختمان حکومتی قرار داشته که از تمام ساختمان های شهر عظیم تر و بلند تر می باشد که دارای ارتفاعی حدود پانزده متر بوده است.که در کنار این عمارت یک آب انبار و یک چاه بسیار بزرگ قرار داشته که حدس زده میشود که این چاه زندان شهر بوده است.
با بررسی ساختمان های این شهر در تمام آنها آثار سوختگی و بقایای زغال و چوب های نیم سوخته مشاهده می گردد ونیز در قسمت هایی از دیواره ها آثار دود و سوختگی مشاهده میشود که این خود دلیلی بر سوختن کامل این شهر می باشد.
در تمام این شهر قطعات شکسته سفال های مختلف دیده می شود و در اطراف ساختمان ها این قطعات شکسته بیشتر است که سفال ها همگی ساده و غیر منقوش می باشند ولی در قسمت هایی با سفال های رنگی و منقوش مواجه می شویم.
با توجه به مشاهدات و نوع ساختمان ها و آثار به جای مانده از این شهر تاریخی قدمت آن به دوران ساسانی بر میگردد.که نظام معماری و مصالح موجود همانند شهری است که در کنار آتشکده آذرفرنبغ کاریان که در چهل کیلومتری این بنا واقه گردیده است می باشد.

متاسفانه این شهر تاریخی مورد چپاول غارتگران اشیا و آثار تاریخی قرار گرفته و در جای جای این شهر آثار حفاری های غیر مجاز مشاهده می گردد. که جا دارد مسئولین شهرستان لارستان و مسئولین میراث فرهنگی نسبت به ثبت ملی این اثر بسیار مهم اقدام عاجلی انجام داده و گروه های باستان شناس با عزیمت به محل نسبت به بررسی های بیشتر و تحقیقات لازم در مورد این اثربسیار مهم گوشه هایی از تاریخ فراموش شده این منطقه را زنده کنند.